Jesteś tutaj

Tobie, Panie, zaufałem - nowy zbiór pieśni funeralnych dla organistów

Dzieło jest cennym zbiorem tekstów, śpiewów i pieśni potrzebnych do celebracji pogrzebu oraz prowadzenia innych modlitw w przestrzeni sepulkralnej. 

Co jakiś czas na rodzimym rynku wydawniczym pojawiają się publikacje, które ukierunkowują i porządkują polską muzykę kościelną. Wystarczy choćby wspomnieć tylko niektóre pozycje z ostatnich lat: Wybrane hymny na jutrznię i nieszpory (Prowincja Zgromadzenia Sióstr Uczennic Boskiego Mistrza, 2012 r.), czwarte wydanie dzieła opracowanego przez ks. W. Kądzielę pt. Gaudeamus. Łaciński śpiewnik mszalny (Wydawnictwo Sióstr Loretanek, 2012 r.), pomoc dydaktyczną zwłaszcza dla alumnów i kapłanów, także autorstwa ks. Kądzieli: Missam cantare (Wydawnictwo Sióstr Loretanek, 2013 r.) czy też epokowa pozycja ks. Jana Siedleckiego, Śpiewnik Kościelny, którego najnowsze XLI wydanie ukazało się w tym roku (Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, Kraków 2015 r.). Do wymienionych publikacji dołączyła kolejna – Tobie, Panie, zaufałem. Akompaniamenty. Prezentowana pozycja jest owocem współpracy dwóch kapłanów – muzyków: ks. Hieronima Chamskiego, znanego kompozytora i wydawcy, oraz salezjanina i nauczyciela szkół muzycznych w Lutomiersku – ks. Mirosława Wyszogrodzkiego, który jest autorem harmonizacji większości pieśni. Publikację, liczącą 222 stronice, wydało Wydawnictwo „Hejnał” z Płocka.

Dzieło jest cennym zbiorem tekstów, śpiewów i pieśni potrzebnych do celebracji pogrzebu oraz prowadzenia innych modlitw w przestrzeni sepulkralnej. Zasadnicza część zbioru księży Chamskiego i Wyszogrodzkiego składa się z trzech części. Zawierają one w kolejności: oficjum za zmarłych z Liturgii Godzin (jutrznię i nieszpory), obrzędy pogrzebu (wszystkie trzy stacje) i śpiewy procesji w dzień zaduszny (część pierwsza), następnie pieśni jednogłosowe do wykorzystania podczas mszy pogrzebowych (część druga) oraz pieśni w układzie chóralnym (część trzecia). Całość poprzedza krótki Wstęp, a kończy Spis treści.

Repertuar proponowanych przez Autorów pieśni – jednogłosowych, solowych i chóralnych – jest bogaty. Dzieło zawiera przeszło sto utworów, których kilka zaproponowano w dwóch wersjach melodycznych (Dobry Jezu, Na skrzydłach pieśni, O Panie, co losy ludzkości). W zbiorze pieśni jednogłosowych są zarówno tzw. teksty tradycyjne, np. Bądź mi litościw, Być bliżej Ciebie chcę, Czego chcesz od nas, Panie, Duszo Chrystusowa, Kochajmy Pana, Pobłogosław, Jezu drogi, Pod Twą obronę, Z tej biednej ziemi czy też Zwycięzca śmierci, jak i propozycje pieśni nowych, np. Jezu, Tyś Drogą, Jezu, ufam Tobie, Życie przemija. Z całą pewnością organiści nie będą mieli problemów ze skompletowaniem repertuaru na każdą uroczystość funeralną. Nie sposób nie zauważyć faktu, że Autorzy sięgnęli po utwory z różnych epok, regionów i twórców o przeróżnej proweniencji kulturowej czy zakonnej (publikacja zawiera pieśni, teksty i harmonizacje m.in. F. Chopina, J. Elsnera, F. Nowowiejskiego, F. Karpińskiego, S. Moniuszki, A. Orłowskiego, T. Klonowskiego, ks. W. Kądzieli, bpa J. Zawitkowskiego, ze Śląska i tradycji ludowej, a nawet melodię żeglarzy sycylijskich (vide s. 134) i ze wspólnoty ekumenicznej w Taizé; salezjanów: I.O. Mańskiego, A. Chlondowskiego, J. Bednarza, A. Piechury, M. Winiarza, K. Lewandowskiego, S. Szmidta, Z. Malinowskiego, M. Wyszogrodzkiego; benedyktyna – G. Norberta, jezuity – ks. S. Ziemiańskiego, felicjanki – s. M. Imeldy) i różnych tradycji eklezjalnych – katolickiej, prawosławnej oraz protestanckiej.

Publikacja jest wydana w sposób przejrzysty (umożliwiło to zastosowanie formatu A 4), w praktycznej okładce spiralnej. Układ alfabetyczny ułatwia znalezienie szukanego utworu, zaś akompaniamenty, które ułożył ks. Wyszogrodzki, nie należą do nazbyt wymagających.

Dokładna analiza prezentowanej publikacji ukazuje, niestety, kilka jej niedoskonałości. Po pierwsze, trzeba zauważyć wiele niedociągnięć w dziedzinie edycji tekstów. Tak cenna – i jakby nie patrzeć – pionierska praca, niestety posiada liczne błędy: interpunkcyjne, literowe, opuszczenia, w pisowni małą i wielką literą oraz szereg błędów edytorskich (np. brak spacji, niekonsekwentny sposób zapisu w metryczkach pieśni, stosowanie spacji po otwarciu nawiasu i przed jego zamknięciem, braki znaków diakrytycznych w kilku literach). Innym minusem jest brak w publikacji choćby jednej propozycji tekstów i śpiewów przewidzianych przy pochówku dzieci (a te teksty są inne od tych, które wykorzystuje się podczas pogrzebów osób dorosłych). Następną kwestią jest sprawa niewielkich różnic w tekstach zaczerpniętych z Liturgii Godzin. Teksty te – zatwierdzone przez Kongregację ds. Kultu Bożego – powinny być przeniesione bez zmian do nowej publikacji. Tak jednak się nie stało. Zmiany widać w: hymnie z jutrzni (pięć zmian), nieszporach (jedna), pierwszej prośbie jutrzni, drugiej antyfonie nieszpornej, w Pieśni Maryi oraz w czwartej prośbie z nieszporów. Niestety, również modlitwy końcowe jutrzni i nieszporów nie są poprawnie sformułowane.

Pomimo wskazanych błędów, należy podziękować ks. Chamskiemu i ks. Wyszogrodzkiemu za ich trud włożony w zebranie i opracowanie utworów pogrzebowych wraz z akompaniamentami, które znalazły się w zbiorze pt. Tobie, Panie, zaufałem. Choć publikacja ta nie jest zatwierdzona do użytku ogólnopolskiego (ma jedynie imprimatur – najprawdopodobniej – Komisji Diecezjalnej ds. Muzyki w Płocku – tak wynika ze Wstępu), to pozycją tą powinni się zainteresować wszyscy organiści i amatorzy muzyki kościelnej w Polsce. Zapewne ułatwi im, choć trochę, posługę we wspólnotach wiary.

* * *

Ks. Hieronim Chamski, ks. Mirosław Wyszogrodzki SDB, Tobie Panie zaufałem. Akompaniamenty, Wydawnictwo „Hejnał”, Płock 2015, ss. 222.